Ramazan ayının son günlerine yaklaşırken Müslümanların yerine getirmesi gereken önemli ibadetlerden biri de sadaka-i fıtır, yani halk arasında bilinen adıyla fitredir. Dinimizde fitre, mali bir ibadettir. Ödenmedikçe kişinin üzerinde bir borç olarak kalır. Bu yönüyle zekâta benzer. Zekâtta olduğu gibi fitrede de niyet şarttır. Niyet edilmeden verilen bir yardım fitre yerine geçmez. Fitre, yalnızca bir yardım değildir. Aynı zamanda Ramazan ayının sonunda, insan olarak yaratılmanın ve Ramazan Bayramı’na ulaşmanın bir şükrü olarak verilen bir sadakadır. Fitre kimlere verilir? Fitrenin verileceği kişiler zekâtın verilebileceği kimselerle aynıdır. Fakirler, ihtiyaç sahipleri ve yardıma muhtaç olanlar fitrenin öncelikli muhataplarıdır. Özellikle dinî ilimleri öğrenen talebelere, takva sahibi kimselere ve ilmiyle amel eden insanlara verilmesi daha faziletli kabul edilmiştir. Fitrenin temel amacı, bir fakirin bayram günü en azından bir günlük yiyeceğini temin edebilmesine katkı sağlamaktır. Böylece ihtiyaç sahipleri de bayram sevincine ortak olur. Kimler fitre vermekle yükümlüdür? Ramazan Bayramı’na ulaşan ve temel ihtiyaçları ile borçlarının dışında nisap miktarı mala sahip olan Müslümanlar fitre vermekle yükümlüdür. Bu kişi; kendi adına küçük çocukları adına fitre vermekle sorumludur. Anne-baba, kardeşler veya diğer yakınlar için fitre verme zorunluluğu yoktur. Ancak isterse onlar adına da fitre verebilir. Şâfiî mezhebine göre ise fitre vermek farz kabul edilir ve nisap miktarı mala sahip olmak şart değildir. Bayram günü kendisine ve ailesine yetecek kadar azığı bulunan her Müslüman fitre vermekle yükümlüdür. Fitre ne zaman verilmelidir? Fıtır sadakasının vacip olma zamanı Ramazan Bayramı’nın birinci günüdür. Ancak bayramdan önce verilmesi daha faziletli kabul edilmiştir. Peygamber Efendimiz (s.a.s.), fitrenin bayram namazından önce verilmesini tavsiye etmiştir. Bayramdan sonraya bırakılması uygun görülmez. Eğer herhangi bir sebeple zamanında verilmemişse, ilk fırsatta ödenmesi gerekir. Çünkü fitre borcu düşmez. Fitrenin miktarı nasıl belirlenir? Fitre miktarı belirlenirken kişinin bir günlük normal gıda ihtiyacını karşılayacak miktar ölçü alınır. Fitre; anne ve babaya çocuklara ve torunlara eşe verilemez. Bir fakire verilebileceği gibi birkaç fakire de dağıtılabilir. Ancak bir kişiye verilen miktarın bir fitreden az olmaması daha uygundur. Fitrenin anlamı Fitre, yalnızca maddi bir yardım değildir. Oruç ibadetinde farkında olmadan yapılan eksikliklerin telafisi, paylaşmanın güzelliği ve toplumda kardeşlik duygusunun güçlenmesi için önemli bir ibadettir. Ramazan ayı boyunca sabırla tutulan oruçların ardından verilen fitre, bize şu gerçeği hatırlatır: Paylaşılan lokma berekettir. İhtiyaç sahiplerini gözeten bir toplum, huzur ve dayanışma içinde yaşayan bir toplumdur. Ramazan Bayramı’na yaklaşırken, fitrelerimizi zamanında verelim ve bir ihtiyaç sahibinin yüzünde bayram sevincine vesile olalım. Sağlıcakla kalınız. Mahmut Çiçekdağı