Kararların Bedelini Kim Ödeyecek? Yapay zekâ, hayatımızın her köşesine sızmış durumda. Akıllı telefonlarımızdaki asistanlardan, bankalardaki kredi değerlendirme sistemlerine; sağlık sektöründeki teşhis araçlarından sürücüsüz otomobillere kadar AI, görünmez bir rehber gibi kararlarımızı yönlendiriyor. Bu, insan yaşamını kolaylaştıran bir devrim olarak görülse de, beraberinde ciddi bir soru işareti bırakıyor: Bu kararların sorumluluğunu kim taşıyacak? Algoritmaların mantığı çoğu zaman kusursuz gibi görünür. Veriye dayalı, hızlı ve mantıklı kararlar üretirler. Ama mantık her zaman etik değildir. Örneğin, bir sağlık yapay zekâsı belirli bir demografik grup için doğru teşhis koyarken, veri eksiklikleri veya önyargılar nedeniyle başka bir grup için hatalı sonuç üretebilir. Benzer şekilde, bir sosyal medya algoritması hangi içeriklerin görünür olacağını belirleyerek ifade özgürlüğünü sınırlayabilir. Peki, bu hatalardan kim sorumlu tutulacak? Yazılım geliştirici mi, şirket mi, yoksa algoritmanın kendisi mi? İşte burada “etik sınırlar” devreye giriyor. AI sistemleri yalnızca teknik bir araç değildir; aynı zamanda toplumsal sonuçları olan karar mekanizmalarıdır. Bu nedenle, algoritmanın adil ve şeffaf olması kadar, onu yöneten kurumların da etik sorumluluk bilinci taşıması kritik önem taşır. Yapay zekâdaki her hata, sadece teknik bir aksaklık değil; toplumsal güvenin ve bireysel hakların zedelenmesi anlamına gelir. Bir diğer önemli mesele ise, insan ve makine arasındaki denge. AI, karmaşık verileri işleyebilir ve hızlı kararlar alabilir; ama empati, vicdan ve ahlaki muhakeme gibi insana özgü yeteneklerden yoksundur. Bu nedenle, insan müdahalesi, sadece algoritmanın hatalarını düzeltmekle kalmaz, aynı zamanda etik sınırları güvence altına alır. AI karar verirken etik sınırları zorlayabilir; ancak bu sınırları çizecek olan hâlâ insan vicdanıdır. Çözüm basit gibi görünebilir: Şeffaf algoritmalar, adil ve çeşitlendirilmiş veri setleri, düzenli denetimler ve etik kurullar. Ama uygulaması karmaşıktır; çünkü teknoloji hızla ilerliyor ve etik, genellikle geriden geliyor. Bu gecikme, yanlış kararların toplumsal etkilerini artırıyor ve sorumluluğu belirsizleştiriyor. Sonuç olarak, yapay zekâ yalnızca bir araç değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluk taşıyan bir aktördür. Teknoloji ilerlerken sorumluluğu makinelere yüklemek kolaydır; ama bedeli toplum öder. AI, etik ve insan odaklı bir perspektifle yönetildiğinde, hata değil, ilerleme için bir araç hâline gelir. Yapay zekânın etik sınırlarını belirlemek, sadece teknoloji şirketlerinin değil, hepimizin görevidir. Çünkü sınırları çizen, hâlâ insan vicdanıdır. SAYGI VE SEVGİLERİMLE… FERHAT DOLAŞ.