Bazı cümleler vardır; ilk duyulduğunda sade gelir. Çocukluğun bir köşesine bırakılır, yıllarca dokunulmaz. Zaman geçtikçe fark edilir ki o cümleler masum değildir. Çünkü büyüdükçe hafiflemeyen, aksine ağırlaşan sözlerdir. “Oku, sev, yaşat, dürüst ol” da böyledir. Öğüt gibi söylenir ama aslında insanı ölçer. Okumak, sayfa çevirmekten ibaret değildir. Okumak; anlamaya niyet etmektir. Dünyayı, insanı ve kendini çözmeye çalışmaktır. Okumayan insan konuşur ama söyleyecek sözü yoktur; tekrar eder. Cehalet çoğu zaman bağırır çünkü sessiz kalacak cesareti yoktur. Okuyan insan ise susmayı bilir. Çünkü bilir ki her cevap, yeni bir sorunun kapısını aralar. Sevmek, en çok yanlış anlaşılan iştir. Sevgi her şeye katlanmak değildir. Sevmek; saygıyı, sınırı ve sorumluluğu kabul etmektir. Kendini yok sayarak sevmek fedakârlık değil, vazgeçiştir. Sevgi insanı küçültüyorsa orada sevgi değil, alışkanlık vardır. İnsan sevdiğini incitmemeye çalışır ama önce kendini çiğnetmez. Yaşatmak, sadece hayatta kalmakla ilgili değildir. İnsan yaşadığını, dokunduğu yerlerden anlar. Bir hayatı çoğaltmıyorsan, sadece tüketiyorsundur. İnsan, hayvan, doğa… Dokunduğun şey senden sonra daha kötü kalıyorsa, iz değil zarar bırakmışsındır. Yaşatmak, varlığın başkasına da alan açmasıdır. Ve dürüstlük… Bütün bu kelimelerin omurgası. Dürüstlük, başkasına söylenen değil; insanın kendine saklayamadığı gerçektir. Kendini kandıran biri ne okuduğunu anlar, ne sevdiğini bilir, ne de yaşattığını fark eder. İnsan en çok kendi yalanlarıyla çürür. Bugün herkes konuşuyor, herkes haklı. Ama az kişi okuyor, az kişi seviyor, az kişi yaşatıyor. Daha da azı kendine karşı dürüst kalabiliyor. Bu yüzden bu dört kelime bir nasihat değil; bir ölçüdür. İnsan olmanın terazisi. Ve bütün sözlerin ardından geriye kalan şudur: Bilerek yaşa, insanca sev, iz bırak; kendine yalan söyleme. Cengiz ÇETİK