SEÇKİNHABERTV- Küresel enerji ticaretinin can damarları olan Hürmüz ve Babül Mendeb boğazlarında artan askeri gerilim, uluslararası deniz hukukunu ve enerji arz güvenliğini daha önce görülmemiş bir krize sürüklüyor. Uzmanlar, iki stratejik noktanın aynı anda risk altında olmasının dünya ekonomisi için ağır sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor. Hürmüz Boğazı'nda ABD, İsrail ve İran hattında tırmanan gerilimin ardından, Yemen’deki Husilerin İsrail’e yönelik füze saldırılarıyla Babül Mendeb Boğazı da "yüksek riskli bölge" haline geldi. Deniz yoluyla taşınan küresel petrol ticaretinin merkezinde yer alan bu iki su yolu, Mart 2026 itibarıyla uluslararası kamuoyunun ana gündem maddesi oldu. Hürmüz’de "Seçici Abluka" Tartışması İran'ın Mart ayı içinde ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin geçişine izin vermeyeceğini açıklamasının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki trafik bazı günlerde durma noktasına geldi. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) belgelerinde bu durum için "iddia edilen kapatma" (purported closure) ifadesi kullanılırken, hukukçular durumun tam bir kapatmadan ziyade "tehdit temelli ve seçici bir engelleme rejimi" olduğunu belirtiyor. Denizcilik hukuku uzmanları, İran’ın Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne (UNCLOS) yönelik "ısrarlı muhalif" tutumuna rağmen, boğazın tamamen kapatılmasının hukuken mümkün olmadığını vurguluyor. Masum geçiş ve transit geçiş rejimlerinin her ikisinde de kıyı devletinin geçişi süresiz ve genel bir şekilde askıya alma yetkisinin bulunmadığı altı çiziliyor. Babül Mendeb: Silahlı Gruplar ve Deniz Hukuku Krizin ikinci ayağını oluşturan Babül Mendeb Boğazı’nda ise durum daha karmaşık bir hal alıyor. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 10’unun geçtiği bu dar geçitte, Husilerin saldırıları deniz savaş hukuku açısından ciddi bir tartışma başlattı. Uluslararası hukuk normlarına göre (San Remo El Kitabı vb.), deniz ablukası ilanı ve gemilere el koyma gibi haklar yalnızca devletler arası çatışmalarda "muhasım haklar" kapsamında değerlendiriliyor. Uzmanlar, meşru bir hükümet olarak tanınmayan grupların ticari gemilere yönelik ayrımsız saldırılarının, uluslararası hukuktaki "ayrım" ve "orantılılık" ilkelerinin açık ihlali olduğunu belirtiyor. Enerji ve Gıda Güvenliği Tehlikede İki boğazdaki tıkanıklık sadece enerji fiyatlarını değil, aynı zamanda gübre tedariki ve tarım üretim zincirini de doğrudan etkiliyor. Enerji: Basra Körfezi'nden çıkan petrolün her iki boğazdaki risk nedeniyle gecikmesi, küresel piyasalarda "mücbir sebep" (force majeure) tartışmalarını tetikledi. Gıda: Tedarik zincirindeki aksamalar, küresel gıda fiyatları üzerinde yeni bir enflasyonist baskı oluşturma riski taşıyor. Sözleşmelerde "Mücbir Sebep" Dönemi Deniz ticareti tarafında ise rota değişiklikleri ve gecikmeler, navlun sözleşmelerindeki hukuki maddeleri gündeme taşıdı. Bir olayın "mücbir sebep" sayılabilmesi için ifanın imkansız hale gelip gelmediği, sözleşmede ilgili klozların bulunup bulunmadığı ve uygulanacak hukuk sistemi (İngiliz hukuku, Kıta Avrupası hukuku vb.) belirleyici rol oynuyor. Sigorta sektöründe ise "savaş riski" klozlarının devreye girmesine kesin gözüyle bakılıyor. Uluslararası toplumun, özellikle Yemen, Cibuti ve Eritre gibi kıyıdaş devletlerin transit geçişi sağlama yükümlülüklerini hatırlatan uzmanlar, ticaret gemilerinin korunmasının artık yerel bir mesele değil, küresel bir sorumluluk olduğunu ifade ediyor.