Gıda güvenliğinde dijital dönüşüm... Yeni fırsatlar, yeni riskler

Yapay zekâ ve dijital teknolojiler, gıda sektöründe üretimden kalite kontrole, risklerin erken tespitinden izlenebilirliğe kadar pek çok alanda yeni olanaklar sunuyor. Gıda güvenliğinde riskleri öngörmeye ve önlemeye yönelik yaklaşımları güçlendiren bu teknolojiler, beraberinde yeni sorumluluklar ve tartışmaları da getiriyor. Yapay zekânın gıda güvenliğine etkileri, 9. Uluslararası Gıda Güvenliği Kongresi'nde bilimsel gelişmeler ve uygulama örnekleri üzerinden ele alınacak.İSTANBUL (İGFA) - “Güvenli Gıdaya Erişim: Herkesin Hakkı, Herkesin Sorumluluğu” temasıyla Gıda Güvenliği Derneği tarafından Uluslararası Gıda Koruma Birliği (IAFP) iş birliğiyle düzenlenen 9. Uluslararası Gıda Güvenliği Kongresi, 5–6 Kasım 2026 tarihlerinde İstanbul Grand Cevahir Hotel'de gerçekleştirilecek. Ulusal ve uluslararası bilim insanlarını, kamu temsilcilerini ve sektör profesyonellerini bir araya getirecek kongrede, yapay zekâ ve dijitalleşmenin gıda güvenliğine etkileri bilimsel gelişmeler ve uygulama örnekleri üzerinden ele alınacak. Gıda güvenliğinin sağlanmasında üretim, işleme, depolama, dağıtım ve denetim süreçlerinin etkin biçimde yönetilmesi büyük önem taşıyor. Yapay zekâ ve dijital teknolojiler, gıda zincirinin farklı aşamalarında oluşan büyük miktardaki verinin analiz edilmesini, olası tehlikelerin daha erken belirlenmesini ve risklerin önlenmesine yönelik kararların desteklenmesini mümkün kılıyor. Üretim koşullarının anlık izlenmesi, kalite kontrol süreçlerinde uygunsuzlukların tespit edilmesi ve tedarik zincirinde izlenebilirliğin güçlendirilmesi, bu teknolojilerin öne çıkan kullanım alanları arasında bulunuyor. ÜRÜN ÖZGÜNLÜĞÜNDEN TEDARİK ZİNCİRİNE DİJİTAL DÖNÜŞÜM Gıda ürünlerinin özgünlüğünün doğrulanması ve olası tağşişlerin belirlenmesi, tüketicinin korunması açısından önem taşıyor. Yapay zekâ destekli analiz teknolojileri, ürünlerin kendilerine özgü özelliklerinin değerlendirilmesine ve geleneksel kontrol yöntemlerini tamamlayabilecek yeni yaklaşımların geliştirilmesine olanak sağlıyor. Çip üstü laboratuvar analizleri ve dijital gıda parmak izi gibi yenilikçi uygulamalar, ürünlerin özgünlüğünün doğrulanmasında yeni olanaklar sunuyor. Dijital dönüşümün bir diğer önemli boyutunu ise gıdanın üretimden tüketiciye uzanan yolculuğunun izlenebilir hale getirilmesi oluşturuyor. Üretim, taşıma ve depolama koşullarına ilişkin verilerin dijital sistemler aracılığıyla takip edilmesi, olası uygunsuzlukların daha hızlı belirlenmesine ve gerektiğinde daha etkin müdahale edilmesine katkı sağlayabiliyor. Kongrede ele alınacak konular arasında, tarladan tabağa dijitalleşme, yapay zekâ destekli izlenebilirlik ve gıda güvenliği süreçlerinde dijital dönüşümün uygulama alanları da yer alıyor. YAPAY ZEKÂ GIDA GÜVENLİĞİNDE YENİ UYGULAMA ALANLARI YARATIYOR Yapay zekânın kullanım alanları yalnızca üretim ve kalite kontrol süreçleriyle sınırlı kalmıyor. Belirli görevleri planlayabilen, farklı dijital sistemlerle etkileşime geçebilen ve süreçlerin izlenmesini destekleyen yeni nesil yapay zekâ teknolojileri, gıda güvenliğinde farklı uygulama olanaklarını gündeme getiriyor. Kongrede, belirli görevleri daha bağımsız biçimde yürütebilen Agentic yapay zekâ sistemleri ve bu teknolojilerin gıda güvenliği süreçlerinde sürekli uyumluluğu destekleme potansiyeli de değerlendirilecek. TEKNOLOJİNİN SUNDUĞU FIRSATLAR KADAR RİSKLERİ DE TARTIŞILMALI Yapay zekânın üretim süreçlerinin ve günlük yaşamın parçası haline gelmesi, gıda güvenliğinde önemli fırsatlar sunarken bazı riskleri de beraberinde getiriyor. Kullanılan verilerin doğruluğu, yapay zekâ sistemlerinin ürettiği sonuçların bilimsel güvenilirliği ve teknolojik sistemlere aşırı bağımlılık, dikkatle değerlendirilmesi gereken konular arasında bulunuyor. Özellikle insan sağlığını doğrudan ilgilendiren gıda güvenliği alanında, teknolojinin sunduğu sonuçların uzman değerlendirmesiyle desteklenmesi önem taşıyor. Bu nedenle iyi uygulama örneklerinin paylaşılması, akademi, teknoloji geliştiricileri ve sektör arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, dijital dönüşümün güvenilir biçimde ilerlemesine katkı sağlayacak. Gıda Güvenliği Derneği Hakkında: Gıda Güvenliği Derneği, başta tüketiciler, üreticiler, kamu kurumları, akademisyenler ve gıda güvenliği çalışanları olmak üzere tüm paydaşların “Tarladan Sofraya” sürecinde gıda güvenliği konuları ile ilgili iletişimi, uzlaşması ve ilerlemesini sağlamak üzere 2004 yılında kurulmuş ‘’gıda güvenliği alanındaki’’ ilk sivil toplum kuruluşudur. Gıda Güvenliği Derneği; Gıda sektöründe çalışan büyük küçük tüm şirket, kişi ve kurumları gıda güvenliği ortak paydası altında toplamak, Gıda Güvenliği kavramının, tüm toplumda benimsenmesini ve yaygınlaştırılmasını sağlamak, Tüketicinin en etkin ve itici güç olduğunun bilincinde olarak, tüketicinin eğitilmesini ve bu yolla güvenli gıdayı talep etmesini sağlamak, Ulusal ve uluslararası düzeyde ilgili taraflarla iş birliğini geliştirici faaliyetlerde bulunmak ve projeler geliştirmek gibi çalışmaları yürütmektedir.