AB–Hindistan STA’sı Türk Zeytinyağında “Ticaret Sapması” Riski Yarattı

SEÇKİNHABERTV- İSTANBUL – İhracat Danışmanı Gökhan Erol tarafından hazırlanan güncel stratejik analiz raporu, 2026 yılı başında yürürlüğe giren AB–Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması’nın (STA) Türk zeytinyağı sektörü üzerinde ciddi bir “ticaret sapması” riski oluşturduğunu ortaya koydu. Rapora göre, Türkiye’nin Hindistan’a zeytinyağı ihracatı 2024 yılında fiilen sıfırlanmış durumda. Hindistan Pazarında “Sıfır Noktası” Raporda yer alan verilere göre, Türkiye’nin dünya genelindeki zeytinyağı ihracatı 2024 yılında 649,2 milyon dolara ulaşarak rekor kırarken, Hindistan pazarında sert bir gerileme yaşandı. 2023’te Hindistan’a yapılan 745 bin dolarlık zeytinyağı ihracatının, 2024 yılı başında tamamen durduğu tespit edildi. Bu kaybın temel nedenleri arasında Hindistan’ın uyguladığı yüzde 30–45 aralığındaki yüksek gümrük vergileri ile AB–Hindistan STA’sı kapsamında Avrupa Birliği ülkelerine tanınan sıfır vergi avantajı gösterildi. Gümrük Birliği’nde “Asimetri” Uyarısı Analizde, Türkiye–AB Gümrük Birliği’nin dayandığı 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı çerçevesinde oluşan yapısal asimetriye dikkat çekildi. Mevcut düzenleme nedeniyle, Hint menşeli ürünlerin AB üzerinden Türkiye pazarına gümrüksüz girebilme ihtimali bulunurken, Türk ihracatçısının Hindistan pazarında yüksek vergilerle karşı karşıya kalması “haksız rekabet” olarak değerlendirildi. Özellikle sızma zeytinyağı (GTİP 150930) kategorisinde, İspanya ve İtalya gibi AB ülkelerinin vergi avantajı sayesinde Hindistan pazarında hâkim konuma gelme riskinin arttığı vurgulandı. Üç Başlıkta Çözüm Önerisi İhracat Danışmanı Gökhan Erol, raporunda Türk zeytinyağı sektörünün bu riskten çıkabilmesi için üç temel stratejik adım önerdi: Paralel STA Hamlesi: Türkiye’nin, AB–Hindistan STA’sına paralel şekilde Hindistan ile kendi Serbest Ticaret Anlaşması sürecini hızlandırması. Premium Konumlandırma: Fiyat rekabetinin zorlaştığı pazarda, Türk zeytinyağının “premium ürün” algısıyla üst segmente taşınması. Diplomatik Müdahale: Gümrük Birliği’ndeki asimetrinin tarım ürünleri üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için diplomatik kanallardan revizyon talep edilmesi. Raporda, bu adımların atılmaması halinde Türk zeytinyağı sektörünün Hindistan gibi büyüyen pazarlarda kalıcı pazar kayıplarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapıldı.